کدخبر : 686

علّت این که شب جمعه اول ماه رجب را لیلة الرغائب نامیده‌اند این است که این شب از اهمیت و فضیلت زیادی برخوردار است و برای آن شب، اعمالی ذکر شده است.

ماه رجب، ماه استغفار امت است
اعمال ماه‌های رجب و شعبان، جهت آماده ساختن روح برای شرکت در میهمانی ماه مبارک رمضان است، برای درک عظمت ماه رمضان باید از قبل خود را آماده کنیم که پیامبر (ص) در این خصوص می‌فرمانید: «ماه رجب، ماه استغفار امت من است. پس در این ماه بسیار طلب آمرزش کنید که خدا آمرزنده و مهربان است.»
حضرت رسول (ص) هنگامی که فضیلت ماه رجب را برای اصحاب خود بیان می‌کردند، درباره «لیلةالرغائب» فرمودند: «از اولین شب جمعه ماه رجب غافل نشوید که فرشتگان آن را «لیلةالرغائب» نامیده‌اند.»

 

نماز شب «لیلةالرغائب»
پیامبر اکرم (ص) در فضیلت این نماز می‌فرماید: کسی که این نماز را بخواند، شب اول قبرش خدای متعال ثواب این نماز را با زیباترین صورت و با روی گشاده و درخشان و با زبان فصیح به سویش می‌فرستد. پس او به آن فرد می‌گوید:‌ای حبیب من، بشارت بر تو باد که از هر شدت و سختی نجات یافتی.


میّت می‌پرسد تو کیستی؟ به خدا سوگند که من صورتی زیباتر از تو ندیده‌ام و کلامی شیرین‌تر از کلام تو نشنیده‌ام و بویی، بهتر از بوی تو به مشامم نرسیده است. آن زیباروی پاسخ می‌دهد: من ثواب آن نمازی هستم که در فلان شب از فلان ماه از فلان سال به جا آوردی. امشب به نزد تو آمده‌ام تا حق تو را ادا کنم و مونس تنهایی تو باشم و وحشت را از تو بردارم و، چون در صور دمیده شود و قیامت بر پا شود، من سایه بر سر تو خواهم افکند. (منبع: اقبال الاعمال - المراقبات)


اعمال شب «لیلةالرغائب»

مهم‌ترین عمل «لیلةالرغائب» به جا آوردن ۱۲ رکعت نماز است؛ روز پنجشنبه اوّل ماه رجب را روزه می‌گیرید، چون شب جمعه داخل شود ما بین نماز مغرب و عشاء ۱۲ رکعت نماز می‌گذاری، هر دو رکعت به یک سلام و در هر رکعت از آن یک مرتبه حمد و سه مرتبه «سوره قدر» و دوازده‌ مرتبه «سوره توحید» مى‌‌خوانى و هنگامى که از نماز فارغ شدى هفتاد مرتبه مى‌گویى:

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ النَّبِیِّ الْأُمِّیِّ وَ عَلَى آلِهِ [وَ آلِ مُحَمَّدٍ].
خدایا! بر محمّد پیامبر درس ناخوانده و خاندانش درود فرست


سپس به سجده مى‌ روى و هفتاد مرتبه می‌گویى:
سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلائِکَةِ وَ الرُّوحِ
پاک و منزّه است پروردگار فرشتگان و روح

 

آنگاه سر از سجده بر مى‌دارى و هفتاد مرتبه مى‌گویى:

رَبِّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ وَ تَجَاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَلِیُّ الْأَعْظَمُ
پروردگارا! مرا بیامرز و بر من مهرورز و از آنچه از من مى‌ دانى بگذر، تو خداى برتر و بزرگترى.

 

دوباره به سجده مى‌ روى و هفتاد مرتبه مى‌ گویى:

سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلائِکَةِ وَ الرُّوحِ
پاک و منزّه است، پروردگار فرشتگان و روح

سپس حاجت خود را مى‌ طلبى که به خواست خدا برآورده خواهد شد.



اعمال لیله الرغائب و فضیلت شب آرزوها

دلیل نامگذاری لیله الرغائب چیست؟

علّت این که شب جمعه اول ماه رجب را لیلة الرغائب نامیده‌اند این است که این شب از اهمیت و فضیلت زیادی برخوردار است و برای آن شب، اعمالی ذکر شده است که هر کس آن‌ها را به جا بیاورد إن شاء الله حاجت‌های او برآورده خواهد شد و این شب از شب‌های معدودی است که از اهمیت و فضیلت خاصّی برخوردار است.
 
 علّت این که این شب را لیلة الرغائب (در میان مردم معروف به شب آرزوها) می‌گویند این است که این شب از نظر شیعه یکی از شبهائی است که نزد خداوند از فضیلت خاصّی برخوردار است و در روایات اهل بیت علیهم السلام بر پاسداشت آن شب تأکید زیادی شده است.
 
به عنوان مثال در روایتی از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در فضیلت این شب نقل شده است که حضرت فرمود: از شب جمعه اول ماه رجب غفلت نکنید همانا آن شب شبی است که ملائکه آن شب را لیلة الرغائب می‌نامند و در آن شب وقتی یک سوم شب گذشت هیچ ملکی در آسمان و زمین باقی نمی‌ماند مگر این که در کعبه و حوالی آن جمع می‌شوند و خداوند خطاب به آن‌ها می‌فرماید: ای ملائکه من؛ هر چه در دل دارید از من بخواهید و ملائکه می‌گویند: ای خدای ما حاجت ما از تو این است که روزه گیرندگان ماه رجب را ببخشی و خداوند در جواب آن‌ها می‌فرماید: این کار را انجام دادم.

 روایات دیگری که در این مورد وجود دارند که همه این‌ها اهمیت این شب را می‌رسانند و برای این شب اعمال خاصّی ذکر شده است به عنوان مثال در روایتی پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ پس از توصیف شب رغائب فرمودند: امّا کسی که روز پنج شنبه اوّل ماه رجب را روزه می‌گیرد و سپس بین نماز مغرب و عشاء دوازده رکعت نماز بخواند و بعد از فراغت از نماز هفتاد مرتبه صلوات بفرستد و بگوید: اللهم صلّ علی محمد و علی آله و سپس سجده کند و در سجده هفتاد مرتبه بگوید: سبّوح قدوس رب الملائکه و الروح و سپس سر از سجده بردارد و بگوید: ربّ اغفر و ارحم و تجاوز عمّا تعلم، إنّک انت العلّی الأعظم و سپس دوباره به سجده رود و هفتاد مرتبه بگوید: سبوح قدّوس ربّ الملائکه و الرّوح و بعد از آن در سجده حاجت خود را بطلبد انشاء الله بر آورده می‌شود.

 و در روایت آمده که در هر یک از نماز یک بار حمد، سه بار سوره قدر و دوازده بار سوره توحید خوانده شود و در ادامه حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم چنین می‌فرماید: قسم به کسی که نفس من به دست اوست عبدی یا کنیزی نیست که این نماز را بخواند مگر این که جمیع گناهان او بخشیده می‌شود هر چند که به اندازه زبد دریا باشد و شفاعت می‌کند روز قیامت هفتصد نفر از اهل بیت خود را که مستحق آتش هستند و هر کس این نماز را بگذارد و چون شب اوّل قبر او شود، حق تعالی ثواب این نماز را به سوی او به صورتی نیکو و رویی گشاده می فرستد و با زبان فصیح به او می‌گوید: ای حبیب من بشارت باد تو را که نجات یافتی از هر شدت و سختی، گوید: تو کیستی؟ به خدا سوگند که من رویی بهتر از روی تو ندیدم و کلامی شیرین تر از کلام تو نشنیده ام و بوئی بهتر از بوی تو نبوئیدم، گوید: من ثواب آن نمازم که در فلان شب از فلان ماه از فلان سال بجا آوردی امشب به نزد تو آمدم تا حقّ تو را ادا کنم و مونس تنهایی تو باشم و وحشت را از تو بردارم و چون در صور دمیده شود من سایه بر سر تو خواهم افکند در عرصه قیامت پس خوشحال باش که هرگز خیر از تو معدوم نخواهد شد.
 
در کتب فقهی و رساله‌های عملیه شیعه و کتاب‌های اخلاقی، همه از نماز شب رغائب به عنوان یکی از نمازهای مستحبّی یاد کرده‌اند که همه این‌ها فضیلت لیلة الرغائب در نزد خداوند را می‌رساند.
 
 

در شب آرزوها چه کارهایی انجام دهیم؟

از اولین شب جمعه در ماه رجب غافل نشوید؛ زیرا شبی است که فرشتگان آن را «لیله الرغائب» می‌نامند. این نامگذاری به این جهت است که هنگامی که یک سوم از شب گذشت، هیچ فرشته‌‌ای در آسمانها و زمین نمی‌ماند مگر اینکه در کعبه و اطراف آن جمع می‌شوند. آنگاه خداوند نورش را بر آنان ظاهر می‌‌کند و به آنان می‌فرماید: «ای فرشتگانم هر چه می‌خواهید از من درخواست کنید. 

 

آن حضرت در این باره فرمودند: «از اولین شب جمعه در ماه رجب غافل نشوید؛ زیرا شبی است که فرشتگان آن را «لیله الرغائب» می‌نامند. این نامگذاری به این جهت است که هنگامی که یک سوم از شب گذشت، هیچ فرشته‌‌ای در آسمانها و زمین نمی‌ماند مگر اینکه در کعبه و اطراف آن جمع می‌شوند. آنگاه خداوند نورش را بر آنان ظاهر می‌‌کند و به آنان می‌فرماید: «ای فرشتگانم هر چه می‌خواهید از من درخواست کنید. فرشتگان می‌گویند حاجت ما این است که روزه‌ داران رجب را بیامرزی. خداوند می‌فرماید: این کار را انجام دادم؛ لَا تَغْفُلُوا عَنْ لَیْلَهِ أَوَّلِ جُمُعَهٍ مِنْهُ -أی من شهر رجب- فَإِنَّهَا لَیْلَهٌ تُسَمِّیهَا الْمَلَائِکَهُ لَیْلَهَ الرَّغَائِبِ، وَذَلِکَ أَنَّهُ إِذَا مَضَی ثُلُثُ اللَّیْلِ لَا یَبْقَی مَلَکٌ فِی السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا وَیَجْتَمِعُونَ فِی الْکَعْبَهِ وَحَوَالَیْهَا، وَیَطَّلِعُ اللَّهُ عَلَیْهِمْ فَیَقُولُ لَهُمْ: یَا مَلَائِکَتِی سَلُونِی مَا شِئْتُمْ؟ فَیَقُولُونَ: یَا رَبَّنَا حَاجَتُنَا إِلَیْکَ أَنْ تَغْفِرَ لِصُوَّامِ رَجَبٍ. فَیَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: قَدْ فَعَلْتُ ذَلِکَ.»

اما درباره معنای "رغائب" آنچه در ذهن عموم مردم به اشتباه نقش بسته، «شب آرزوهاست»؛ اما معنایی که می‌توان برای آن فرض گرفت، میل و رغبت بخشش خداوند نسبت به بندگان خویش است. همچنان که در فرهنگ ابجدی آمده است: الرَّغِیبَه و جمع آن رَغَائِب‌ که مونث کلمه "الرَّغِیب" است، به معنای «کاری پسندیده، بخشش بسیار» است. (فرهنگ ابجدی، ص436) و یا راغب در مفردات خود می‌گوید: الرَّغِیبَه به معنای بخشش بسیار است.

همچنین کلمه رغائب که به صورت جمع است، از ریشه "رَغَب" به معنای رغبت و اشتیاق به چیزی است. بنابراین شب رغائب به معنای شب اشتیاق‌هاست؛ به این معنا که بندگان در این شب باید میل و اشتیاق‌شان به عبادت را جهت دستیابی به ثواب عظیم خداوند به کار گیرند؛ همچنان که لغت‌پژوهان درباره نماز رغائب گفته‌اند: "صلاه الرَّغَائِبِ‌" أی ما یُرْغَبُ‌ فیها من الثواب العظیم‌؛ نماز رغائب یعنی میل به نماز برای رسیدن به ثواب عظیم خداوند.

اما درباره اعمال این شب رسول خدا صلی الله علیه و آله اعمالی را برای آن به این کیفیت بیان فرمود: «روز پنج‌شنبه اول ماه را روزه می‌‌گیری، چون شب جمعه فرا رسید، میان نماز مغرب و عشا دوازده رکعت نماز می‌‌گذاری (هر دو رکعت به یک سلام) و در هر رکعت از آن، یک مرتبه سوره «حمد» و سه مرتبه «إنّا انزلناه» و دوازده مرتبه «قل هو اللَّه احد» را می‌‌خوانی.»  (کلیات مفاتیح نوین، ص636)

پس از اتمام نماز هفتاد مرتبه می‌‌گویی:«أللَّهُمَّ صَلِّ عَلی‌ مُحَمَّدٍ النَّبِیِّ الْامِّیِّ وَ عَلی‌ آلِهِ»آنگاه به سجده می‌‌روی و هفتاد بار می‌‌گویی «سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلائِکَهِ وَ الرُّوحِ»سپس سر از سجده برمی‌‌داری و هفتاد بار می‌‌گویی:«رَبِّ اغْفِرْ وَ ارْحَمْ وَ تَجاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ، إِنَّکَ أنْتَ العَلِیُّ الْأعْظَمُ»بار دیگر نیز به سجده می‌روی و هفتاد مرتبه می‌‌گویی:«سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبُّ الْمَلائِکَهِ وَ الرُّوحِ»آنگاه حاجت خود را می‌‌طلبی که ان‌‌شاءاللَّه برآورده خواهد شد.

 

 

آیا این خبر مفید بود؟
ارسال نظر:

آنچه دیگران می خوانند:
    روی خط رسانه